Het is midden in de nacht en je wordt plotseling wakker door het geschreeuw van je kind. Je haast je naar hun slaapkamer en je vindt je kind rechtop in bed, met grote ogen en een angstige uitdrukking. Ze lijken niet wakker, reageren niet op je geruststellingen en blijven in paniek. Na enkele minuten kalmeert je kind en gaat het terug naar bed, zonder zich iets te herinneren van wat er net gebeurd is. Dit kan het scenario zijn van een night terror (nachtangst), een verontrustende, maar relatief veelvoorkomende slaapstoornis bij kinderen.
In deze blog leggen we uit wat night terrors zijn, waarom ze voorkomen en hoe je als ouder het beste kunt omgaan met deze situaties.
Wat zijn night terrors?
Night terrors, ook wel nachtangsten genoemd, zijn een slaapstoornis waarbij een kind plotseling in paniek of angst ontwaakt uit de diepe slaap. In tegenstelling tot nachtmerries, die zich voordoen tijdens de droomslaap (REM-slaap), komen night terrors voor tijdens de non-REM-slaap, vaak in de eerste uren nadat een kind in slaap is gevallen. Bij een night terror lijkt het kind wakker, maar in feite is het nog steeds in een diepe slaaptoestand. Dit verklaart waarom het kind meestal niet reageert op pogingen om het gerust te stellen en zich de gebeurtenis de volgende dag niet herinnert.
Night terrors zijn het meest voorkomend bij kinderen tussen de 3 en 12 jaar oud, maar kunnen ook voorkomen bij jongere kinderen en zelfs volwassenen. Hoewel ze angstaanjagend kunnen lijken voor ouders, zijn ze meestal onschadelijk en vormen ze geen gevaar voor de gezondheid van het kind.
Wat zijn de symptomen van night terrors?
Night terrors zijn te herkennen aan een aantal specifieke symptomen:
- Schreeuwen of huilen: Het kind kan plotseling beginnen te schreeuwen of huilen zonder duidelijke reden.
- Lichaamsbewegingen: Het kind kan rond zich slaan, trappen of rechtop zitten, soms zelfs uit bed komen.
- Versnelde hartslag en ademhaling: Het kind kan hevig zweten, een snelle hartslag hebben en zwaar ademen.
- Grote angstige ogen: Het kind kan grote, wijd open ogen hebben en een angstige blik, maar is zich niet bewust van de omgeving.
- Geen herinnering aan de gebeurtenis: De volgende ochtend weet het kind niets meer van wat er is gebeurd.
Deze episodes kunnen enkele minuten duren en in sommige gevallen tot 30 minuten aanhouden. Het is belangrijk om te weten dat hoewel het kind er angstig uitziet, het geen pijn voelt of daadwerkelijk gevaar ervaart.
Wat veroorzaakt night terrors?
Er zijn verschillende factoren die kunnen bijdragen aan het optreden van night terrors bij kinderen:
- Slaaptekort of oververmoeidheid: Wanneer een kind niet genoeg rust krijgt of extreem moe is, kan de slaap onrustig zijn en leiden tot night terrors.
- Onregelmatige slaappatronen: Gebrek aan een consistent slaapritme kan de kans op nachtangsten vergroten.
- Stress of angst: Emotionele stress, veranderingen in de routine (zoals een verhuizing of de komst van een nieuw broertje of zusje), of andere levensveranderingen kunnen bijdragen aan nachtangsten.
- Koorts of ziekte: Koorts of ziekten die de slaap verstoren, kunnen ook een oorzaak zijn.
- Genetische aanleg: Night terrors kunnen in families voorkomen. Als een ouder of familielid night terrors heeft ervaren, is er een grotere kans dat het kind dit ook meemaakt.
Hoe kun je omgaan met night terrors?
Hoewel het verontrustend kan zijn om je kind door een night terror te zien gaan, is het belangrijk om te weten dat de episodes meestal geen langdurige gevolgen hebben. Hier zijn enkele tips om je kind te helpen en de situaties te beheersen:
- Blijf kalm: Het kan schokkend zijn om je kind in paniek te zien, maar probeer zelf rustig te blijven. Onthoud dat je kind zich in een slaaptoestand bevindt en zich niet bewust is van wat er gebeurt.
- Probeer niet wakker te maken: Het is meestal niet effectief om een kind tijdens een night terror wakker te maken. Dit kan zelfs verwarring en meer angst veroorzaken. Wacht in plaats daarvan rustig tot de episode voorbij is.
- Zorg voor een veilige omgeving: Omdat kinderen soms uit bed komen of rond zich slaan tijdens een night terror, is het belangrijk om hun slaapomgeving veilig te maken. Zorg ervoor dat er geen scherpe voorwerpen in de buurt zijn en dat het kind niet van het bed kan vallen.
- Stel gerust, zonder direct in te grijpen: Je kunt zachtjes tegen je kind praten en hen kalmeren, maar verwacht niet dat ze hierop reageren. Vaak is het voldoende om in de buurt te blijven en ervoor te zorgen dat ze veilig zijn.
- Zorg voor een goed slaapschema: Probeer een consistent slaapritme te handhaven, waarbij je kind voldoende rust krijgt. Vermoeidheid is een belangrijke trigger voor night terrors, dus zorg ervoor dat je kind op tijd naar bed gaat en de slaap krijgt die het nodig heeft.
- Voorkom stress: Als je kind zich gestrest voelt, kan het helpen om ontspanningstechnieken toe te passen, zoals voorlezen voor het slapengaan, een rustig avondritueel of ademhalingsoefeningen.
- Vermijd prikkels voor het slapengaan: Zorg ervoor dat je kind voor het slapengaan geen intensieve activiteiten doet, zoals drukke spelletjes of het kijken naar spannende tv-programma’s. Een rustige overgang naar bed kan helpen bij het verminderen van nachtangsten.
Wanneer moet je hulp inschakelen?
Night terrors verdwijnen meestal vanzelf naarmate het kind ouder wordt, maar in sommige gevallen kan het raadzaam zijn om contact op te nemen met een arts of slaapspecialist. Dit geldt bijvoorbeeld als:
- De night terrors zeer frequent of extreem zijn.
- Ze langer dan 30 minuten duren.
- Ze gepaard gaan met gevaarlijk gedrag, zoals uit bed springen of rondlopen.
- Ze het dagelijkse leven van het kind of de familie sterk verstoren.
Een arts kan advies geven over mogelijke behandelingen, zoals het aanpakken van stressfactoren of slaapproblemen, en kan in zeldzame gevallen je kind observeren tijdens zijn slaap om meer inzicht te krijgen in de oorzaak van de night terrors.